Op donderdag 23 april heeft Risbo het onderzoeksrapport naar het slavernijverleden van Zeist gepresenteerd tijdens een openbare raadsvergadering van de gemeente Zeist. Dit historisch onderzoek brengt in beeld hoe Zeist verbonden was met het koloniale systeem. Ook onderzocht Risbo hoe de huidige inwoners van Zeist aankijken tegen dit verleden, en welke rol zij hierin voor de gemeente zien.
Uit het onderzoek blijkt dat er duidelijke banden waren tussen een deel van de vooraanstaande inwoners, bestuurders en economische netwerken in Zeist en het koloniale slavernijverleden. Het vermogen van deze maatschappelijke elite van Zeist hing nauw samen met handel in de koloniën. Een deel van hield zich ook actief bezig met bezit en beheer op afstand van plantages in Suriname en Berbice. De historische bronnen verwijzen expliciet naar hoe dit beheer ook betrekking had op de tot slaaf gemaakten die op de plantages werkten. Het geld dat hiermee werd verdiend vloeide terug in de lokale economie en werd bijvoorbeeld geïnvesteerd in vastgoed. Een deel van het huidige landschap van Zeist, bijvoorbeeld Hoog Beek & Royen en Arendsburg zijn tastbare uitingen van deze geschiedenis.
Gemeente Zeist, toen en nu
Er was geen directe betrokkenheid van de gemeente als bestuurlijke organisatie. Dit hangt samen met de historische ontwikkeling van Zeist: als relatief klein en laat gevormde gemeente had zij beperkte invloed of middelen en hield zij zich vooral bezig met lokale aangelegenheden. Risbo deed niet alleen historisch onderzoek, maar vroeg ook de huidige inwoners van de gemeente Zeist naar hun mening over de omgang met het koloniale verleden, en welke rol zij daarin voor de gemeente zien. De inwoners van Zeist blijken verdeeld: zowel over de doorwerking van het koloniale en slavernijverleden als over de rol van de gemeente. Met name jongeren en inwoners met een herkomst in de voormalige Nederlandse koloniën ervaren vaker doorwerkingen en staan positiever tegenover aandacht en erkenning.
Tijdens de bijeenkomst op 23 april lichtte onderzoeker en projectleider Youri Seidler de belangrijkste bevindingen en aanbevelingen toe. Burgemeester Langenacker gaf vervolgens een eerste bestuurlijke reactie: “Dit onderzoek maakt zichtbaar dat dit verleden ook onderdeel is van Zeist. Het helpt om beter te begrijpen hoe deze geschiedenis verbonden is met onze samenleving van vandaag.”
Aanbevelingen
Een belangrijke aanbeveling van Risbo betreft het ‘vertalen’ van de onderzoeksresultaten naar meer publieksvriendelijker communicatievormen, om dit deel van de geschiedenis makkelijker te kunnen delen met de inwoners van Zeist. Daarnaast pleiten de onderzoekers voor het verrijken van bestaande informatie in de openbare ruimte met context en duiding, om bewustwording en erkenning van het koloniale en slavernijverleden te versterken. De gemeente Zeist volgt dit op door in juni een publieksvriendelijke versie van het onderzoeksrapport te presenteren. Ook start ze een werkgroep educatie die zich gaat buigen over de ontwikkeling van materialen en activiteiten om dit deel van de lokale geschiedenis blijvend een plek te geven.
Youri Seidler MA
Projectleider en onderzoeker
- E-mailadres
- seidler@risbo.eur.nl
