Risbo doet al enkele decennia onderzoek naar migratie, participatie en integratie. Op het deelterrein van arbeidsmigratie is die expertise de afgelopen jaren aanzienlijk verbreed en verdiept: van onderzoek naar de positie van kinderen van EU-arbeidsmigranten tot grootschalig belevingsonderzoek onder arbeidsmigranten zelf. In 2026 doet Risbo drie onderzoeksprojecten die voortbouwen op die kennisbasis en die tegelijk nieuwe terreinen ontsluiten: Een vervolgonderzoek naar hoe arbeidsmigranten hun eigen positie in Nederland ervaren, een onderzoek naar woonwensen en behoeften van arbeidsmigranten en een verkennend onderzoek naar de achtergronden van geweld waar arbeidsmigranten bij betrokken zijn.
Eigen perspectief
In deze onderzoeken staan de ervaringen en perspectieven van arbeidsmigranten zelf centraal; niet als object van beschouwing, maar als bron van kennis. "Over arbeidsmigranten bestaan veel hardnekkige aannames, in de publieke opinie, maar ook in beleid. Wat bovendien vaak ontbreekt is het perspectief van de mensen waar het over gaat. In onze onderzoeken komt de mening van arbeidsmigranten nadrukkelijk ook aan de orde. En dat levert nieuwe en soms verrassende inzichten op," vertelt Youri Seidler, onderzoeker bij Risbo en coördinator van Risbo's eigen Onderzoekspanel Arbeidsmigranten.
Vervolgmeting Zicht op Arbeidsmigranten
In 2026 doet Risbo een vervolgmeting van het onderzoek ‘Zicht op Arbeidsmigranten’ dat in 2024 startte in opdracht van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Doel is om te meten in hoeverre de positie van arbeidsmigranten zich heeft ontwikkeld en of beleidsmaatregelen aantoonbaar effect hebben gehad. De opzet is vergelijkbaar met de nulmeting: grootschalig veldwerk, meertalige veldwerkers en de inzet van het onderzoekspanel. De resultaten worden eind 2026 verwacht.
Met de nulmeting Zicht op Arbeidsmigranten (2024) werd voor het eerst op grote schaal in kaart gebracht hoe EU-arbeidsmigranten, derdelanders en ontheemde Oekraïners hun eigen positie in Nederland ervaren. Meer dan 4.200 vragenlijsten werden afgenomen via veldwerk en online enquêtes. De resultaten, aangeboden aan de Tweede Kamer, lieten een genuanceerd beeld zien: een meerderheid is tevreden over werk en wonen, maar de relatieve positie ten opzichte van het Nederlands gemiddelde blijft op meerdere domeinen achter, met name op het gebied van mentale gezondheid.
Woonwensen en woonpositie van arbeidsmigranten
In opdracht van het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening onderzoekt Risbo de woonwensen en woonpositie van arbeidsmigranten in Nederland. Aanleiding is een kennislacune wat betreft de woonwensen en –behoeften van arbeidsmigranten. Centraal staat de vraag in hoeverre arbeidsmigranten een woning willen delen en hoe dit meegewogen moet worden in het woningtekort in Nederland.
Met ruim 4.000 vragenlijsten, aangevuld met interviews en focusgroepen, brengt Risbo in kaart welke afwegingen arbeidsmigranten maken rond het wonen: wanneer weegt kostenbesparing zwaarder dan privacy, en hoe hangen woonwensen samen met verblijfsduur en -intentie? Voor de dataverzameling wordt gebruikgemaakt van een mix van methoden: veldwerk op logische vindplaatsen, online werving, campagnes via sociale media en het Onderzoekspanel Arbeidsmigranten. De uitkomsten kunnen bijdragen aan het aanscherpen van het huisvestingsbeleid. Afronding is voorzien in het voorjaar van 2027.
Geweld tussen arbeidsmigranten: een verkennend onderzoek
Na een reeks ernstige geweldsincidenten waarbij arbeidsmigranten betrokken waren, resulteerde maatschappelijke en politieke aandacht in Kamervragen en een motie. In opdracht van het WODC en in samenwerking met Bureau Beke, verricht Risbo een verkennend onderzoek naar de achtergronden van dit geweld. Over dit terrein is tot dusver nauwelijks empirische kennis beschikbaar.
In dit onderzoek wordt onder meer gekeken naar of arbeidsmigranten een verhoogd risico lopen om met geweld in aanraking te komen tijdens hun verblijf in Nederland. Dat kan samenhangen met de omstandigheden waaronder arbeidsmigranten in Nederland wonen, werken en leven, maar ook met kwetsbaarheden die mensen meenemen vanuit hun land van herkomst. Het onderzoek maakt gebruik van politiegegevens, CBS-microdata bevraging van het eigen panel en interviews met arbeidsmigranten en professionals in het veld. De resultaten worden eind 2026 verwacht.
Onderzoekspanel Arbeidsmigranten
In bovenstaande onderzoeken speelt het onderzoekspanel van Risbo een centrale rol. Dit panel, het enige van zijn soort in Nederland, is overgenomen van het Kenniscentrum Arbeidsmigranten bij de oprichting van het RUNOMI-Risbo Kennisprogramma in 2024. Het bestaat uit arbeidsmigranten die bereid zijn structureel aan onderzoek mee te werken. Het biedt onderzoekers directe toegang tot een doelgroep die via conventionele kanalen moeilijk bereikbaar is, en maakt het mogelijk om ook gevoelige thema's op een methodologisch verantwoorde manier te onderzoeken. Lees meer over het panel elders op deze website, of neem contact op met Youri Seidler.
Youri Seidler MA
Projectleider en onderzoeker
- E-mailadres
- youri.seidler@risbo.eur.nl
